Müasir informasiya cəmiyyətində media yalnız xəbər ötürən vasitə deyil, həm də ictimai rəyin formalaşmasında mühüm rol oynayan güclü platformadır. Bu baxımdan mediada dərc olunan və ya yayımlanan hər bir məlumat xüsusi məsuliyyət tələb edir. Azərbaycan Respublikasının “Media haqqında” Qanununun 14-cü maddəsi məhz bu məsuliyyətin hüquqi çərçivəsini müəyyən edir.

Qanuna əsasən, mediada yayımlanan informasiyalar bir sıra mühüm tələblərə cavab verməlidir və bu tələblər hər bir jurnalist, redaksiya və media subyekti üçün əsas fəaliyyət prinsipi olmalıdır.
İlk növbədə, media dövlətin konstitusiya quruluşuna qarşı yönəlmiş çağırışlara, zorakılığın və iğtişaşların təbliğinə yer verməməlidir. Dövlətin ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sabitliyi media məkanında qorunmalı əsas dəyərlərdir. Eyni zamanda dövlət rəmzlərinə hörmət prinsipi də daim gözlənilməlidir.

Mediada istifadə olunan dil məsələsi də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dövlət dili normalarına riayət olunmalı, ədəbi dil qaydaları pozulmamalıdır. Bu, həm informasiya mədəniyyətinin, həm də milli dəyərlərin qorunmasına xidmət edir.
Digər mühüm məqam cəmiyyətdə ayrı-seçkiliyin və nifrətin qarşısının alınmasıdır. Media irqi, dini, etnik və digər zəmində ayrı-seçkiliyi təbliğ etməməli, əksinə, tolerantlıq və birgəyaşayış dəyərlərini təşviq etməlidir.
Qanun həmçinin terrorçuluğun, ekstremizmin, zorakılığın və qəddarlığın təbliğini qəti şəkildə qadağan edir. Bu kimi məzmunların yayılması yalnız hüquqi məsuliyyət yaratmır, eyni zamanda cəmiyyət üçün ciddi təhlükələr doğurur.

Əxlaq normalarına riayət olunması da medianın əsas öhdəliklərindəndir. Söyüş, təhqiramiz ifadələr, qeyri-etik davranış və pornoqrafik materiallar media mühitində yolverilməz hesab olunur. Bununla yanaşı, şəxslərin şərəf və ləyaqəti qorunmalı, böhtan və təhqirə yol verilməməlidir.
Şəxsi həyatın toxunulmazlığı da qanunla qorunan mühüm hüquqlardandır. Media hər hansı şəxsin ailə və şəxsi həyatına aid məxfi məlumatları onun razılığı olmadan yaymamalıdır.

Maddədə xüsusi olaraq vurğulanır ki, yayımlanan məlumatlar qərəzsiz və obyektiv olmalı, saxta xəbərlərə yer verilməməlidir. Bu, jurnalistikanın əsas prinsiplərindən biri olmaqla yanaşı, cəmiyyətin doğru məlumatlandırılması baxımından həyati əhəmiyyət daşıyır.
Bundan əlavə, məhkəmə qərarı olmadan şəxsin təqsirli kimi təqdim edilməsi yolverilməzdir. Bu prinsip hüququn aliliyinin və ədalət mühakiməsinin qorunmasına xidmət edir.
Uşaqların zərərli informasiyadan qorunması, sağlamlıq və ətraf mühitə zidd hərəkətlərin təbliğ olunmaması da qanunun mühüm tələbləri sırasındadır.

Nəticə etibarilə, mediada dərc olunan və yayımlanan bütün məlumatlar Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə, xüsusilə də “Media haqqında” Qanunun 14-cü maddəsinə uyğun olmalıdır. Bu tələblərə riayət olunması həm peşəkar jurnalistikanın inkişafına, həm də sağlam və etibarlı informasiya mühitinin formalaşmasına xidmət edir.
Media nümayəndələri unutmamalıdır ki, hər bir söz və informasiya cəmiyyətə təsir edir. Bu səbəbdən də qanunun müəyyən etdiyi çərçivə yalnız məhdudiyyət deyil, həm də məsuliyyətli və etibarlı medianın əsas təminatıdır.

Natiq Əlisoy
Yazıçı-şair, Azərbaycan Yazıçılar və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü,
Dialoq.az xəbər saytının baş redaktoru