Yevlax Şəhər İcra Hakimiyyətinin təşkilatçılığı və Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin (Ombudsmanın) təşəbbüsü ilə Yevlax şəhərində “İnformasiya əldə etmək hüququnun müdafiəsi” mövzusunda maarifləndirmə tədbiri keçirilib. Yazıçı, jurnalist, Azərbaycan Yazıçılar və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü Natiq Əlisoy keçirilən tədbiri tənqid edib və o, bu kimi tədbirlərin planlaşdırılmasının əhəmiyyətsiz və formal olması ilə bağlı fikirlərini bildirib:

"Əvvəla qeyd etməliyəm ki, “İnformasiya əldə etmək haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu informasiya əldə etmək hüququnu təmin edən əsas normativ sənəddir. Həmin qanunun məqsədi dövlət qurumlarının fəaliyyətinin şəffaflığını təmin etmək, cəmiyyətin məlumat alma imkanlarını genişləndirmək və xüsusilə də ictimai nəzarəti gücləndirməkdir. Bu prosesdə isə ən əsas rol oynayan tərəf media nümayəndələridir. Çünki jurnalistlər və media qurumları informasiya əldə etmək hüququndan ən çox istifadə edən və bu hüququ praktikada tətbiq edən subyektlərdir.

Məhz buna görə də belə bir mövzuda keçirilən tədbirin əsas auditoriyası dövlət qurumlarının nümayəndələri ilə bərabər jurnalistlər və media nümayəndələri olmalıdır. Lakin tədbirin təsvirindən görünür ki, əsasən icra hakimiyyəti əməkdaşları, dövlət qurumlarının nümayəndələri və müxtəlif idarə rəhbərləri iştirak ediblər. Media nümayəndələrinin isə ya ümumiyyətlə iştirak etmədiyi, ya da çox məhdud şəkildə təmsil olunduğu görsənir.
Bu isə tədbirin məntiqi əsasını zəiflədir. Çünki informasiya əldə etmək hüququnun praktiki istifadəçiləri tədbirdə tam şəkildə iştirak etmirsə, belə bir maarifləndirmə tədbiri real nəticə vermək potensialını itirir.

Digər tərəfdən, “İnformasiya əldə etmək haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu jurnalistlərin informasiya əldə etmək hüququnu təmin edir və dövlət orqanlarının KİV-lə əməkdaşlıq etməsini vacib sayır. Bu baxımdan belə bir tədbirin mediadan kənar keçirilməsi dövlət qurumları ilə media arasında informasiya mübadiləsinin gücləndirilməsi məqsədinə xidmət etmir.

Əslində bu cür tədbirlər aşağıdakı məqsədlərə xidmət etməlidir:
1. jurnalistlərin informasiya sorğularının verilməsi mexanizmini müzakirə etmək;

2. dövlət qurumlarının sorğulara cavab vermə praktikasını təhlil etmək;

3. mövcud problemləri və gecikmələri müzakirə etmək;
4. şəffaflıq və hesabatlılıq mexanizmlərini gücləndirmək.


Lakin tədbirin tərkibi və formatı göstərir ki, daha çox dövlət qurumları daxilində keçirilən formal bir görüş xarakteri daşıyır. Belə olan halda isə tədbirin “maarifləndirmə tədbiri” kimi təqdim olunması müəyyən qədər formal xarakter daşıyır.
Başqa sözlə desək, informasiya əldə etmək hüququ haqqında tədbir keçirilib, lakin bu hüquqdan ən çox istifadə edən jurnalistlər prosesə real və tam şəkildə cəlb olunmayıbsa, bu artıq tədbirin mahiyyətini zəiflədir və onun daha çox formal planlaşdırıldığını göstərir.

İnformasiya əldə etmək hüququnun inkişafı üçün belə tədbirlər jurnalistlərin, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının, hüquq müdafiəçilərinin, media təşkilatlarının
geniş iştirakı ilə təşkil edilməlidir.
Əks halda bu tip tədbirlər hüquqi maarifləndirmədən çox protokol xarakterli formal toplantılar kimi qalır və informasiya azadlığının real inkişafına ciddi töhfə vermir.

Eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, cari ilin əvvəlində Ölkə Rəhbərimiz, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyev yerli media nümayəndələrinə verdiyi müsahibədə ictimai nəzarətin vacibliyini xüsusi olaraq vurğulamış və jurnalistləri daim cəmiyyət üçün mühüm tərəfdaş hesab etdiyini bildirərək “jurnalistlər mənim dostumdur” fikrini dəfələrlə səsləndirmişdir. İctimai nəzarətin həyata keçirilməsində medianın rolu əvəzsiz olduğuna görə informasiya əldə etmək hüququ kimi mühüm mövzulara həsr olunan tədbirlərdə media nümayəndələrinin tam və geniş şəkildə iştirakının təmin olunması zəruridir. Əks halda belə tədbirlərin mediadan kənar və ya məhdud iştirakla keçirilməsi cəmiyyət üçün vacib olan ictimai nəzarət mexanizminin zəifləməsinə səbəb olmaqla yanaşı, dövlət başçısının bu istiqamətdə etdiyi çağırış və verdiyi tapşırıqlara lazımi diqqətin göstərilməməsi kimi də qiymətləndirilə bilər. Düşünürəm ki, bu kimi tədbirlər heç bir güzəşt olunmadan tərəfimizdən ciddi tənqid olunmalıdır və belə formal tədbirləri təşkil edən şəxslər etdikləri kobud səhvdən nəticə çıxartmalıdırlar,-Deyə Natiq Əlisoy bildirib.

Natiq Əlisoy
Yazıçı, jurnalist,
Azərbaycan Yazıçılar və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü